Sigrid Sypre 220x172Binnen enkele weken opent een nieuwe winkel van de Sociale Kruidenier Vlaams-Brabant in Hal 5, een toekomstige broed- en ontmoetingsplaats in de indrukwekkende spoorweghallen van Kessel-Lo. Het moet een winkel worden waar zowel kapitaalkrachtige klanten als mensen met een beperkt budget terecht kunnen. Een tweeprijzenbeleid zorgt voor een rendabel model. Wij namen alvast een kijkje in een gelijkaardige winkel in Bierbeek om ons een idee te vormen van wat we in Hal 5 binnenkort mogen verwachten. Een gesprek met Sigrid Sypré, opbouwwerker van Samenlevingsopbouw Riso Vlaams-Brabant.

Voormalige nonnenschool

Ik rijd de bebouwde kom van Bierbeek binnen. De gezellige straten zijn rustig op woensdagochtend en de schoolpoorten al gesloten. Dit kleine dorp in Vlaams-Brabant met zijn 9.000 inwoners oogt welvarend en gemoedelijk. De sociale kruidenier ligt in een voormalige nonnenschool op een site waar nog andere sociale organisaties hun plekje vonden. “Een bewuste keuze,” vertelt Sigrid. “Wij werken steeds op vraag maar wegen goed af of de locatie zowel sociale als solidaire klanten aantrekt. Bovendien kunnen we hier goedkoop huren. We betalen 500 euro per maand. In het centrum van Leuven betaal je al snel 3.000 euro. Voorlopig zijn we hier één dag per week open maar we hopen dat dat in de toekomst vermeerdert.”

Recht op gezonde voeding voor iedereen

Solidaire klanten zijn diegenen die de marktprijs betalen voor de producten die je hier vindt. Dat gaat van voeding (droog en vers), tot schoonmaak –en verzorgingsproducten. Sociale klanten krijgen een verminderd tarief. Er staan dan ook bij al wat je hier vindt, twee prijzen vermeld. Zo kost een fles balsamico azijn van 50 cl van het huismerk van Delhaize hier 3,15 euro voor de ene en 1,70 euro voor de andere. Bij Delhaize zelf vind je hem voor 2,85 euro. “Wij proberen voor de solidaire klanten de marktprijs te hanteren, soms betaal je meer, soms valt het wat goedkoper uit. Door producten in bulk aan te kopen, proberen we de prijzen te drukken.” Naast aangekochte producten, doen ze ophalingen van overschotten bij supermarkten en veilingen. Ook krijgen ze gratis producten van de Europese Unie. Alles wordt centraal verzameld in Leuven en van daaruit verdeeld over de provincie. De grootste kost is dan ook het transport van de producten. “Dat vraagt slimme oplossingen en meer efficiëntie. Zo hebben we recent een eigen camionette kunnen aankopen dankzij werkingsmiddelen van de provincie. Maar veel tijd van mijn werk gaat naar de zoektocht naar nieuwe investeerders en extra financieringsbronnen.”

“De grootste uitdaging is om beide soorten klanten in de winkel te krijgen. Bierbeek is tot nu toe de eerste plek waar dat lukt”

1.000 euro winst

Na twee jaar kan de Sociale Kruidenier Vlaams-Brabant al drie winkels en een afhaalpunt op haar palmares schrijven. Alle punten zijn verenigd in een coöperatieve. Het centrale winkelpunt (Hal 5) in Kessel-Lo is de volgende stap in dit vernieuwend experiment. De grootste uitdaging is om beide soorten klanten in de winkel te krijgen. Bierbeek is tot nu toe de eerste plek waar dat lukt. “Hoewel we momenteel een terugval zien van het aantal sociale klanten. Hoe dat komt, is nog niet helemaal duidelijk. We vermoeden dat in een dorp zoals hier mensen zich schamen als ‘sociale’ klant. Want iedereen kent elkaar en er wordt gepraat. In een stad zal dit minder een probleem vormen. Bovendien bestaat er nog veel onduidelijkheid over deze manier van werken. In het begin durfden onze solidaire klanten niet veel aan te kopen omdat ze dachten dat er dan niet genoeg zou overblijven voor de andere mensen. Maar het is net door hun aankopen dat de zaak rendeert. Vorig jaar maakten we voor het eerst 1.000 euro winst,” glundert Sigrid. “Die winst is niet evident voor dit model. De meeste kruideniers die zich verenigen in de overkoepelende vzw Sociale Kruideniers Vlaanderen leven van subsidies of draaien verlies.”

Bijna nooit meer thuis

Haar grote droom is dan ook om maatschappelijk kwetsbare mensen te werk te stellen in dit ‘bedrijfje’ zoals Sigrid het noemt. Momenteel draait de volledige werking van de coöperatieve op vrijwilligers. Ze doen de kassa, leggen de producten in de rekken, plakken prijzen, maken soep van overgebleven groenten en zetten koffie. Zo maakt Renée de klanten wegwijs in de winkel als ze voor het eerst komen. Een medewerker van het OCMW sprak haar erover aan en dat zag ze wel zitten. Sinds twee jaar is ze met pensioen en bracht haar dagen vaak thuis door. “Nu ben ik bijna nooit meer thuis! Mijn vriend vindt dat niet altijd zo fijn maar ik ben hier graag. Ik heb al veel mensen leren kennen.”

“Het centraal winkelpunt is dringend zodat we nieuwe klanten kunnen toelaten”

Grote vraag

Verder wil de coöperatie aanwezig zijn in grote steden als Diest en Vilvoorde, daar waar de mensen het nodig hebben. “In Leuven hebben we 70 mensen op de wachtlijst staan om bij ons te mogen kopen. Het centraal winkelpunt is dringend zodat we nieuwe klanten kunnen toelaten. Ik hoop dat we op termijn die grote vraag kunnen beantwoorden.” Volgens Sigrid is het succes te verklaren omdat er niets gratis wordt gegeven zoals bij voedselbedeling. De klant wordt als klant behandeld en niet als hulpbehoevende. Bovendien is het aanbod veel diverser dan wat je gratis van de Europese Unie krijgt. De gratis producten willen ze dan ook zo snel mogelijk afbouwen.

Smeltkroes

De vriendin van Renée rijkt me een zelfgemaakt rotsje aan, een kokoscake. Niet door haar gemaakt maar door een dankbare klant die hier elke week komt. Ondertussen schuiven nog meer mensen bij aan de lange tafel in het midden van de winkel voor gratis soep. Een non zit met twee kindjes wat verderop in de zeteltjes. De speelhoek is momenteel nog leeg. “Voor mij kan een sociale kruidenier een smeltkroes zijn van activiteiten die je hieraan kan koppelen zodat het een ontmoetingsplek wordt in de buurt waar je met diverse noden terecht kan. Ook in Hal 5 hoop ik dat we dat kunnen realiseren.”

Ann Palmers, juni 2017


Lees ook de vorige reportages