Een oud klooster en twee leegstaande schoolgebouwen in Wolvertem worden omgebouwd voor de woongemeenschap De Okelaar. Naast de 18 wooneenheden voor gezinnen en alleenstaanden zijn er gemeenschappelijke ruimten die ook open staan voor de buurt, waaronder een keuken, een grote eetruimte, een vormingsruimte en een bio winkeltje. Om de sociale doelstellingen van het project te verwezenlijken is een coöperatieve vennootschap met sociaal oogmerk opgericht.

Mia Vranken en Joost Callebaut staan aan de wieg van de woongemeenschap en beschouwen dit project van cohousing als hun kind. ‘Toen we elkaar zes jaar geleden leerden kennen, koesterden we eenzelfde droom om een geëngageerde woongemeenschap op te richten. We zochten een voldoende grote site waar huishoudens van allerlei leeftijden, gezinsgrootte, sociale achtergrond en herkomst terecht zouden kunnen. Na drie jaar intensief zoeken viel onze keuze op een oud klooster, een leegstaande lagere school en kleuterschool in het hart van Wolvertem, een deelgemeente van Meise in de provincie Vlaams-Brabant.’

Via de Oppemstraat betreden we de bouwwerf en zijn verrast door de ruime site. We treffen er Mia en Joost aan die samen met andere gezinnen al voorlopig hun intrek hebben genomen in de vroegere lagere school, die pas in een tweede fase wordt gerenoveerd. ‘Allereerst worden de kleuterschool en het klooster verbouwd. De naam ‘Okelaar’ is synoniem van notelaar of walnoot en staat onder meer symbool van een nieuw begin en verandering. Bij de Okelaar gaat het niet enkel om het samenhuizen, maar eveneens om cohousing met een duidelijk engagement. Noem het gerust cohousing-plus. Ons concept steunt op drie pijlers: een ecologische, een sociale en een spirituele pijler’, verduidelijken Mia en Joost.

Okelaar Foto 1

Spiritueel

‘De spirituele pijler levert de inspiratie voor de ecologische en de sociale pijler van het cohousing project. Voor ons betekent spiritualiteit dat we bewust leven, met respect voor iedere mens en elke levensbeschouwing.  Daaruit vloeit de zorg en liefde voor de aarde (ecologische pijler) en zorg en liefde voor elkaar (sociale pijler) voort.’


Ecologisch

Ecologie wordt vaak gelijk gesteld met energiezuinig bouwen en verbouwen. Met het bio-ecologisch concept gaat de Okelaar een stap verder. Dit blijkt uit de voorkeur voor ecologische materialen, zoveel mogelijk hernieuwbare en/of bio-afbreekbare materialen, materialen die zorgen voor een gezond binnenklimaat. ‘Voor de verwarming plannen we een centraal verwarmingssysteem met een pelletkachel en een houtvergassingssysteem. Daarbij zullen we afvalhout en lokaal kaphout gebruiken. De pellets willen we betrekken bij het lokale pelletbedrijf dat opgericht werd door de coöperatieve vennootschap ECOPOWER. Die lokale biomassa beschouwen we als de meest ecologische brandstof.’

Bij ecologisch wonen komen er nog verschillende andere aspecten kijken. ‘Zo leggen we met gemeentelijke subsidies groendaken aan. Het wordt een van de eerste hellende groendaken in België’, zeggen Mia en Joost niet zonder trots. ‘Voorts kiezen we voor zonneboilers, zonnepanelen, en het hergebruik van water. Wie hier komt wonen, maakt dus een nadrukkelijke keuze voor een duurzame leefwijze. We willen elkaar aanmoedigen en van elkaar leren in “bewust ecologisch leven”. Binnen de woongemeenschap promoten we het systeem van particulier autodelen. We zijn voorstander van streekgebonden groenten en fruit. Daarom werken we samen met de zelf-oogstboerderij De Klepper in de buurt. Mensen kunnen er biologisch geteelde groenten en fruit plukken.’


Sociaal

‘We voorzien in woningen voor alleenstaanden en bevolkingsgroepen die moeilijk betaalbare huisvesting vinden. Eind 2015 worden de eerste 13 wooneenheden opgeleverd. Het gaat om 9 koopwoningen en vier huurwoningen, waarvan twee sociale huurwoningen. We willen aan de ene kant beantwoorden aan de vraag naar huisvesting voor alleenstaande mensen (ouderen), maar aan de andere kant ook ingaan op de woonbehoeften van grote gezinnen. Binnen de Okelaar vind je een evenwicht tussen kleinere panden en wooneenheden met een of meerdere slaapkamers, gaande van 57 tot 190 m². Afhankelijk van de grootte schommelt de prijs tussen 96.000 en 250.000 € voor casco oplevering. Wat betekent dat de eigenaar de woning nog zelf moet inrichten.

De twee gebouwen van de eerste fase van de renovatie zijn reeds volzet.   Voor de tweede fase mikt de Okelaar enkel op jonge gezinnen of jonge koppels die nog aan een gezin beginnen, dit omwille van de beoogde leeftijdsdifferentiatie.   Ook voor de renovatie van de lagere school zijn er al enkele kandidaten, alhoewel pas in (eind) 2016 met de renovatie wordt gestart. ‘

’Mia en Joost constateren dat verschillende cohousing projecten bij de realisatie voor een grote groep mensen duur en onbetaalbaar zijn. ‘Met het project De Okelaar willen we aantonen dat biologisch-ecologische verbouwing niet duurder hoeft te zijn dan de klassieke verbouwing of renovatie. Gelet op de schaal van ons project staan we in een gunstige positie om met leveranciers te onderhandelen. We waken erover dat de verkoopprijs van de wooneenheden onder de marktprijs ligt.’

De sociale doelstelling van de Okelaar komt ook tot uiting in de grote gemeenschappelijke ruimte die open staat voor de buurt. ‘Onze coöperatieve gemeenschap met sociaal oogmerk is de eigenaar van het paviljoen – de gelijkvloerse verdieping van het klooster – met daarin de verschillende gemeenschappelijke ruimten: een keuken, een grote eetzaal, een wasplaats, twee gastenkamers, een grote ruimte om er vorming te organiseren, een winkelruimte voor de verkoop van bio- en fair trade producten. Door de gemeenschappelijke zalen van het paviljoen open te stellen voor vergaderingen, sociaal-culturele activiteiten, vormingen van lokale verenigingen, wil De Okelaar uitgroeien tot een levend buurtcentrum.’

‘Op iedere 13de dag van de maand eten de huidige en toekomstige bewoners van de site samen en op die gezamenlijke maaltijd zijn ook mensen uit de buurt welkom. In het begin was hiervoor weinig belangstelling van buurtbewoners. Maar stap voor stap gaat het beter: in november hebben we op de 13de speciaal oud-leerlingen, oud-leerkrachten, oud-medewerkers van de school uitgenodigd.  Dat was een schot in de roos.  Sindsdien komen meer en meer buurtbewoners naar onze samen-eten avonden, de nieuwjaarsreceptie ...

Okelaar Foto 2

Inzet vrijwilligers van onschatbare waarde

De kosten van het woonproject worden ongetwijfeld gedrukt door het vele vrijwilligerswerk. Mia neemt in functie van de Okelaar al het tweede jaar op rij loopbaanonderbreking in het onderwijs (in combinatie met haar deeltijdse job als therapeute). Haar partner Joost,  die in het beroepsleven advocaat is, neemt in zijn vrije tijd de juridische en financiële zaken van het project voor zijn rekening. Een ander koppel dat ook al woont op de site zet zich eveneens volledig in voor de realisatie van het project

‘Een dergelijk project ontwikkelen doe je niet van de ene op de andere dag.  Het is een heuse klus om de vele  regelgevingen uit te pluizen en met diverse leveranciers te onderhandelen,’ ervaren  Mia en Joost dagelijks. Er is ook de opvolging van het bouwproject zelf.’ Een avond per week houden we met de architect een bouwgroep-vergadering. De bouwgroep doet het voorbereidende werk voor de vergadering van de kerngroep waarop alle toekomstige bewoners van de site worden uitgenodigd.  Bijzonder positief is dat tot nu toe alle beslissingen over het project bij consensus zijn genomen.  Bepaalde beslissingen werden zelfs uitgesteld om bijkomende informatie in te winnen zodat er een ruim draagvlak en eensgezindheid ontstaat over de keuzes en de verdere uitbouw van het project.’

De vuurproef voor de vrijwilligers was er afgelopen zomer (2014) met de organisatie van twee bouwkampen. ‘Door de vrijwilligers van het kamp is er veel werk verzet. Het eerste bouw-kamp (Vrijwillige Internationale Actie) is zeer goed opgevolgd door de werfleidster, een pas afgestuurde architecte. Zelf waren wij met enkele bewoners constant – van ’s morgens vroeg tot ‘ avonds laat - in de weer met de maaltijden en vele andere praktische beslommeringen. Nadien vond een tweede geslaagd bouw-kamp plaats met pas afgestudeerde architecten die sterk geïnteresseerd zijn in een bio-ecologische verbouwing. Als return voor hun vrijwilligerswerk organiseerden we tijdens het kamp vier workshops over het bio-ecologisch verbouwen.’

Okelaar Foto 3

De kracht van een coöperatieve vennootschap

De oprichting van een coöperatieve vennootschap met sociaal oogmerk  is voor de Okelaar  essentieel om na de renovatie van de site de geplande sociaaleconomische initiatieven te ontwikkelen en biedt volgens Mia en Joost verschillende andere voordelen. ‘In een project van samenhuizen moet je sowieso werken met een vereniging van mede-eigenaars (VME). Maar een VME is juridisch gezien een nogal starre organisatievorm. We hebben er daarom voor gekozen om de rol van VME zo veel mogelijk te beperken en een actievere rol toe te kennen aan de coöperatie als parallelle structuur.  In de Okelaar neemt de coöperatie de rol van de syndicus over. Op die manier kunnen we regels maken op maat van ons project en binnen onze doelstellingen. Zo hebben alle aandeelhouders in de Okelaar slechts één stem, ongeacht het aantal aandelen of de grootte van de wooneenheid. In een VME daarentegen is het gewicht van de stem evenredig met de grootte van het aandeel in het samenhuizen.’

‘Een coöperatieve vennootschap biedt de mogelijkheid  om kapitaal aan te trekken, ook bij externe financiers of investeerders, terwijl dit bij een VME niet het geval is. Wie er zelf niet komt wonen, kan als geïnteresseerde wel aandelen kopen. Er is zoals bij elke erkende coöperatie in een maximum dividend van 6 procent voorzien.

’‘In tegenstelling tot een VME biedt een coöperatie de mogelijkheid  om sociaaleconomische activiteiten te ontplooien. Ze kan een vehikel zijn om individuele initiatieven een legaal juridisch kader te geven. Zo bij voorbeeld om iemand die in de gemeenschappelijke ruimte een bio-winkel of fair trade shop wil starten. De coöperatie kan beginnende zelfstandigen ondersteunen.’‘De coöperatie kan tenslotte een rol spelen om de centrale doelstellingen van de Okelaar te bewaken en te bewaren.  De coöperatie heeft een voorkooprecht als iemand zijn aandelen of eigendom wil verkopen. Op die manier kan de woongemeenschap blijven bepalen wie er nieuw intrekt en of de kandidaten instemmen met de filosofie van cohousing.’

Van de provincie Vlaams-Brabant kreeg de Okelaar een subsidie omwille van het innovatief karakter en de voorbeeldfunctie. De initiatiefnemers leggen de lat inderdaad hoog. Ze zijn bijzonder ambitieus om de sociale, ecologische en spirituele pijler van het cohousing project te verwezenlijken. ‘Iedere dag leren we bij, ook van de vele geïnteresseerden die bij ons advies en inspiratie halen,’ besluiten Mia en Joost.

 

Terug naar artikeloverzicht